.jpg){kind=link}
E-Devlet'te "Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama" hizmeti var ve bu hizmet, adresinize en yakın resmî toplanma alanını doğrudan gösteriyor. Onu bulup koordinatlarını bir kenara yazmadıysanız, afet sonrası ilk yarım saatin planı eksik demektir.
Bu yazı; alanı nereden sorgulayacağınızı, bulduğunuz listeyi nasıl okuyacağınızı, rotayı aile planına nasıl ekleyeceğinizi ve en önemlisi, yerel otoriteden neden ayrıca doğrulatmanız gerektiğini anlatıyor. Çünkü "toplanma alanı" ile "mahallede buluşalım" aynı şey değil.
Resmî alanı nereden bulursunuz
İki adres var. Birincisi e-Devlet üzerinden AFAD'ın sunduğu "Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı Sorgulama" hizmeti. e-Devlet Kapısı'ndaki AFAD hizmet sayfasına girdiğinizde, kayıtlı ikamet adresinize en yakın toplanma alanını harita üzerinde görüyorsunuz. İkincisi, yerel kaynaklar. Ankara AFAD'ın yönlendirmesi şöyle: İlk adımda AFAD hizmetleri içinden "Afet ve Acil Durum Toplanma Alanları" seçiliyor, ardından ikamet adresine en yakın alan belirleniyor, harita özelliğinden yeri öğreniliyor ve adres ile koordinat bilgileri kaydediliyor.
Kendi ilçeniz için ayrıca belediye sitelerini kontrol etmekte fayda var. Çukurova Belediyesi'nin sayfasında alan adı, mahalle, adres, alan metrekaresi ve konum sütunlarıyla eksiksiz bir liste yayımlanıyor. Şile Belediyesi mahalle ve alan adıyla, Karamürsel Belediyesi ise mahalle adı, alan adı ve adres/konum bilgisiyle listeleri paylaşıyor. Nilüfer Belediyesi "Konum için tıklayın" ifadesiyle doğrudan harita erişimi sunuyor. Bandırma Belediyesi kentte 85 adet acil durum ve afet toplanma alanı bulunduğunu yayımlıyor. Kocaeli AFAD ise işi ilçe bazında sayıya ve kapsama alanına döküyor: Yalnızca Gebze için 42 alan ve 286.308 metrekarelik toplam kapsama alanı verisi var.
Bu listelerin hiçbiri süs olsun diye yayımlanmıyor. Ama hepsine güvenip birini kaydetmek de yetmiyor.
Toplanma alanı ne işe yarar
Bartın AFAD'ın tanımı net: Toplanma alanları, "afet sonrası paniğin önlenmesi ve sağlıklı bilgi alışverişi için, halkın güvenle toplanabileceği alanlar" olarak belirlenmiş. Depremin hemen ardından insanların gelişigüzel dağılmasını engellemek, kimin nerede olduğunu bilmek ve resmî ekiplerle iletişimin kopmasını önlemek için bu alanlar var. Bir park, bir okul bahçesi ya da geniş bir açık otopark olabilir. Önemli olan, üzerine bina yıkılma riski olmayan, açık ve ulaşılabilir bir yer olması.
Bu tanım aynı zamanda şu yanlışı da düzeltiyor: Toplanma alanı sizin ailenizle "hadi orada buluşalım" dediğiniz nokta değildir. O ayrı bir planlamadır, resmî tanımı ve standardı şu an için mevcut kaynaklarda yer almıyor. Resmî toplanma alanı, yetkililerin sizi yönlendireceği, sayım yapacağı ve ihtiyaçları belirleyeceği yerdir. Aile buluşma noktanızı bu alanla çakıştırmak iyi bir fikir olabilir, ama ikisini aynı şey gibi kayda geçirmek planı bozar.
Listeyi nasıl okursunuz
Belediyelerin yayımladığı listeler genellikle birkaç sütundan oluşuyor: alan adı, mahalle, adres, alanın metrekaresi ve konum bilgisi. Çukurova Belediyesi'nin sayfası tam da bu formatta. Mahalle sütununa bakarak kendi mahallenizi buluyorsunuz, adres ve konumdan tam yeri anlıyorsunuz. Alan metrekaresi önemli çünkü küçük bir alan, kalabalık bir mahallede hızla dolabilir; ikinci bir alternatif bilmek işe yarar.
Kocaeli AFAD'ın yayımladığı veri setinde ilçe bazında toplam kapsama alanı metrekare olarak veriliyor. Bu size mahallenizdeki alanın kapasitesi hakkında dolaylı da olsa fikir verir. Karamürsel Belediyesi mahalle adı, alan adı ve adres/konum bilgisini bir arada veriyor. Nilüfer Belediyesi'nde her satırın sonunda "Konum için tıklayın" bağlantısı var; tıklayınca harita açılıyor. Şile Belediyesi ise mahalle ve alan adıyla sade bir liste sunuyor. Bu çeşitlilik kafa karıştırıcı görünebilir ama aslında hepsi aynı şeyi söylüyor: Gitmeniz gereken yer bellidir, yazılıdır ve haritada işaretlidir.
Ankara AFAD'ın açık önerisi, bu bilgilerin adres ve koordinat olarak kaydedilmesi. Telefonunuzun notlarına ya da kâğıda yazmak yetmez; koordinatları doğrudan harita uygulamasına kaydetmeniz, şebeke çökse bile GPS çalıştığı sürece rotayı görebilmenizi sağlar.
Gitmeden önce planı yazın
Ankara AFAD'ın sayfası üç adımı sıralıyor: En yakın alanı seç, adres ve koordinat bilgilerini kaydet, afet ve acil durum planına ekle. Bu üçüncü adım çoğu kişinin atladığı yer. Afet planı dediğimiz şey, bir çekmecede duran dosya değil; evde herkesin bildiği, buzdolabının üzerinde ya da telefonun ana ekranında duran bir sayfa olmalı.
Plana şunları yazın: Alanın adı ve tam adresi, koordinatlar, oraya yürüyerek ulaşmanın en kestirme ve en güvenli yolu, bir de alternatif güzergâh. Araçla gitmeyi planlamayın. Deprem sonrası yollar kapanır, köprüler risklidir, herkes aynı anda aracına koşarsa tıkanıklık panikten beter olur. Yürüme rotanızı belirlerken açık güzergâhları seçin; saçak altlarından, istinat duvarlarından, elektrik direklerinden ve köprülerden uzak durun. Bu ayrıntılar için şu an Türkiye çapında tek ve standart bir resmî talimat metni bulunmuyor, ama sahada iş gören her eğitmen aynı şeyi söyler.
Çocuklu aileler için rota planına çocukların boy hizasındaki tehlikeleri de eklemek gerekir. Alçak duvarlar, devrilebilecek tabelalar, kaldırım kenarındaki ızgaralar. Engelli ya da hareket kısıtlılığı olan aile bireyleri için özel ulaşım planı mutlaka afet planına yazılmalı; tekerlekli sandalyenin geçebileceği güzergâh, refakatçi görevlendirmesi ve bina çıkışında kimin kime yardım edeceği ayrı ayrı belirtilmeli.
Yerel doğrulama neden şart
Bu işin en kritik kısmı şu: Ulusal ölçekte, herkes için tek ve merkezi bir resmî toplanma alanı listesi yok. Görünen uygulama, verinin e-Devlet üzerinden ve belediye ya da il AFAD sayfaları üzerinden parçalı olarak yayımlanması. Bandırma Belediyesi kendi sınırları içinde 85 alan ilan etmiş. Kocaeli AFAD ilçe ilçe sayı ve metrekare yayımlıyor. Çukurova Belediyesi liste, Nilüfer Belediyesi harita, Şile Belediyesi mahalle-alan adı eşleştirmesi veriyor. Her biri kendi idari sınırı içinde geçerli ve güncel.
Bu da demek oluyor ki siz e-Devlet'ten baktığınız alanın hâlâ geçerli olup olmadığını, yerel kaynaktan teyit etmeden kesin bilemezsiniz. Belediye bir parkı geçici olarak kapatmış olabilir, alan imara açılmış olabilir ya da AFAD güncellemeyi henüz işlememiş olabilir. Yapılacak şey basit: e-Devlet'teki alanı bulun, sonra kendi belediyenizin ya da il AFAD müdürlüğünüzün sayfasına girip aynı alanın listede olup olmadığını kontrol edin. Eşleşmiyorsa, belediyenin listesindeki güncel alanı esas alın.
Bu çift kontrol, planınızı bir varsayımdan çıkarıp çalışan bir araca dönüştürür. kısa sürer.
Aile planı için son kontrol
Bütün bu adımları tamamladıktan sonra elinizde şu olmalı: e-Devlet'ten ya da belediye sayfasından alınmış, koordinatları kaydedilmiş resmî bir toplanma alanı; bu alana yürüyerek ulaşan bir ana rota ve bir alternatif güzergâh; evdeki herkesin bildiği ve telefonuna kaydettiği bir adres kartı. Aile içinde "mahallede buluşalım" gibi resmî olmayan bir nokta belirlediyseniz, bunu resmî toplanma alanıyla karıştırmayın; ikisini ayrı ayrı not edin ve herkese hangisinin ne zaman kullanılacağını anlatın. Aile buluşma noktası, afetin hemen sonrasında birbirinizi bulmak içindir. Resmî toplanma alanı ise yetkililerin sizi yönlendireceği ve kayıt altına alacağı yerdir.
Son işlem: Bulduğunuz alanı, kaydettiğiniz koordinatları ve rotayı yerel afet otoritenizle bir kez daha doğrulatın. Bu bir telefon kadar yakın olabilir, belediyenin zabıta müdürlüğüne sormak kadar basit olabilir. Doğrulatmadan geçen her plan, ilk sarsıntıda çöp olur.
Genel bilgidir; mühendislik, hukuk veya tıbbi danışmanlık yerine geçmez. Yönetmelikler ve uygulamalar değişebilir, işlem yapacağınız kurumun güncel duyurusunu esas alın.