17 Kasım 2026
Artan su kıtlığıyla mücadelede önemli bir adım atan Türkiye, kentsel peyzajını yeniden şekillendirecek ve binaları suyu emen süngerlere dönüştürecek kapsamlı yeni düzenlemeleri yürürlüğe koydu. 11 Mart 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2017 Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ndeki son değişiklikler, 1 Ocak 2026'dan sonra inşa edilecek belirli yeni binalar için yağmur suyu ve gri su sistemlerini zorunlu kılıyor. Bu değişim, "sünger kent" kavramlarını ulusal hukuka entegre etmeyi hedeflerken, İzmir'deki Sünger Kent İzmir gibi yerel pilot projeler bu teoriyi sokaklarda, parklarda ve çatılarda hayata geçirmeyi amaçlıyor.
Su kıtlığı yaklaşıyor, değişimi tetikliyor
Hâlihazırda "su stresi çeken" bir ülke olarak sınıflandırılan Türkiye'nin, mevcut tüketim eğilimlerinin devam etmesi halinde 2030 yılına kadar su kıtlığıyla karşı karşıya kalması bekleniyor; özellikle de yıllık suyunun %77'sinin tarımda kullanıldığı göz önüne alındığında. Ülkenin 2023-2033 Su Verimliliği Eylem Planı, belediyelerin su kayıplarını azaltmayı ve ülke çapında sünger kent modellerini uygulamaya koymayı hedefliyor. 2025 imar yönetmeliğinin aşağıdaki yapılar için artık zorunlu kıldığı yağmur suyu hasadı, bu değişimin merkezinde yer alıyor:
- 2.000 m²'nin üzerindeki parsellerde yer alan binalar
- Çatı izdüşümü 1.000 m²'yi aşan özel binalar
- Tüm kamu binaları
Gri su geri kazanım sistemleri de 200'den fazla yatak kapasiteli konaklama tesislerinde, 10.000 m²'den büyük alışveriş merkezlerinde ve 30.000 m²'nin üzerindeki kamu binalarında zorunlu olacak.
Sünger Kent İzmir, sünger kent anlayışını sokaklara taşıyor
Ulusal düzenlemeler önemli bir adım niteliği taşırken, İzmir sünger kent kavramlarını sahada şimdiden uygulamaya koyuyor. Kentin Ekim 2022'de kabul edilen Sünger Kent İzmir programı, beş yıl içinde tam anlamıyla sünger kent statüsüne ulaşmayı amaçlıyor. İzmir, kentsel yağmur suyu akışını aşağıdaki gibi önlemlerle %70 oranında azaltmayı planlıyor:
Yağmur suyu hasadı, yağmur bahçeleri, geçirgen kaplamalar, biyo-hendekler, sızdırma göletleri, ekolojik göletler.
Belediye, 5.000 binaya yönelik bir teşvik sisteminin parçası olarak 5.000 adet polietilen yağmur suyu hasat deposu temin etmeyi ve kent genelinde 10.000 yağmur bahçesi kurmayı planlıyor.
Kuralları gerçeğe dönüştürmede zorluklar devam ediyor
Bu gelişmelere rağmen, Türkiye'nin yukarıdan aşağıya düzenlemeleri henüz sahadaki gerçekliğe tam olarak yansımış değil. 2026 yılına ait bir politika analizi, ülkenin güçlü yasal yaptırımlara sahip olmasına rağmen bunların yerel mekânsal planlarda sıklıkla yer bulamadığını ortaya koydu. Taşkın ve kuraklık risklerinin ayrı ayrı planlanmaya devam etmesi, entegre su döngüsü yaklaşımının hedefini ıskalıyor.
İstanbul'daki çevre mühendisleri, iklim değişikliğine bağlı olarak artan taşkın risklerine yanıt olarak yağmur suyu ve atık suyun ayrıştırılması, dere yataklarının korunması ve sünger kent uygulamalarının yaygınlaştırılması çağrısında bulundu. İzmir'de yapılan bir tasarım çalışması; biyo-hendeklerin, yeşil sokakların ve yeşil çatıların uygulanmasının taşkın riskini azaltabileceğini, ancak zemin kaplamalarının kaldırılmasının yeterince önemsenmediğini belirtti.
Sonuç
Türkiye'nin yeni yağmur suyu kuralları, sünger kent anlayışının ulusal hukuka ve kentsel planlamaya yerleştirilmesinde büyük bir adım teşkil ediyor. Ulusal düzenlemeler temeli atarken, İzmir gibi yerel pilot projeler bu kavramları sahada hayata geçiriyor. Politikaların uygulamaya aktarılmasında zorluklar devam etse de bu değişiklikler hayata geçirildiği takdirde Türkiye'nin kentsel su peyzajını yeniden şekillendirebilir ve iklim krizi derinleşirken su sıkıntılarının ve taşkın risklerinin hafifletilmesine yardımcı olabilir.