Sağlıklı Kentler Birliği, Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi Sağlıklı Kentler Ağı'nın Türkiye'deki ulusal ağı olarak, üye belediyelerin sağlıklı kent hedefleri doğrultusunda birlikte çalışmasını amaçlar. Birliğin uzun vadeli strateji belgesi, bu çalışmaların hangi öncelikler etrafında şekilleneceğini ortaya koyan temel bir çerçevedir.
Sağlıklı kent kavramı
Sağlıklı kent, belirli bir sağlık düzeyine ulaşmış kent değil; sağlığı sürekli geliştirmeyi kendine hedef edinmiş kenttir. Bu yaklaşımda sağlık yalnızca hastanelerin ve sağlık kurumlarının işi olarak görülmez. Konut, ulaşım, çevre, eğitim, sosyal hizmetler ve kentsel planlama gibi alanlarda alınan kararların hepsi kent sakinlerinin sağlığını etkiler.
Stratejinin öncelikli alanları
Uzun vadeli strateji, sağlıklı kent hareketinin temel ilkeleri doğrultusunda şu başlıklara odaklanır:
- sağlığı kentsel planlama ve tasarım süreçlerine dahil etmek;
- eşitsizlikleri azaltmak ve dezavantajlı grupların hizmetlere erişimini kolaylaştırmak;
- çevre sağlığını korumak, hava ve su kalitesini iyileştirmek;
- aktif yaşamı destekleyen yürünebilir ve bisiklet dostu kentler oluşturmak;
- yerel halkın karar süreçlerine katılımını güçlendirmek;
- belediyeler arasında bilgi ve deneyim paylaşımını artırmak.
Belediyelerin rolü
Strateji, üye belediyelerin kendi kentleri için sağlık profilleri hazırlamasını ve bu profillere dayanarak yerel eylem planları geliştirmesini öngörür. Böylece her kent kendi önceliklerini belirleyebilir, ancak ortak ilkeler çerçevesinde hareket eder. Belediye birimleri arasında koordinasyon, sağlıklı kent koordinatörlerinin görevlendirilmesi ve sivil toplumla iş birliği bu süreçte önemli araçlardır.
Ulusal ve uluslararası iş birliği
Birlik, üye kentleri ulusal ve uluslararası ağlarla buluşturarak iyi uygulamaların yaygınlaşmasını hedefler. Eğitim programları, çalıştaylar, ortak projeler ve yayınlar bu iş birliğinin başlıca biçimleridir. Avrupa Sağlıklı Kentler Ağı'nın dönemsel öncelikleri de stratejinin güncellenmesinde yol gösterici olur.
İzleme ve değerlendirme
Uzun vadeli bir stratejinin etkili olabilmesi için düzenli izleme ve değerlendirme gerekir. Göstergelerin belirlenmesi, uygulamaların sonuçlarının raporlanması ve deneyimlerin paylaşılması, stratejinin canlı bir belge olarak kalmasını sağlar. Sağlıklı kent hareketi, bu sürekli öğrenme anlayışıyla kentlerde yaşam kalitesini adım adım yükseltmeyi amaçlar.
Stratejinin başarısı, kent sakinlerinin sürece ne ölçüde dahil edildiğiyle de yakından ilişkilidir. Mahalle toplantıları, gönüllü programları, okullarla yürütülen sağlık eğitimleri ve yerel medyada yapılan bilgilendirmeler, sağlıklı kent fikrinin kağıt üzerinde kalmamasını sağlar. Böylece sağlık, belediyenin tek başına yürüttüğü bir hizmet olmaktan çıkar ve kentin ortak hedefi haline gelir.